در گذشته جهت نظم دهی و حفاظت از سیمها و کابلها در سیستم آسانسور از روشهای حفر گودال، آجر چینی و دفن سیمها داخل ماسه استفاده میکردند. امروزه داکت، سیمها و کابلها را به شکل مناسبی محافظت میکند. در واقع داکت در آسانسور یک کانال حفاظتی است برای نگهداری بهینه سیمها و کابلهای بهکار رفته، که آنها را از آسیبهای فیزیکی در امان نگه میدارد. ما در این مقاله قصد داریم با معرفی داکت به بررسی انواع آن، نکات مهم در طراحی و مراحل نصب، مزایا و معایب و سرویس و نگهداری آن بپردازیم.
داکت آسانسور چیست و چه کاربردی دارد؟
داکتها در بخشها و تجهیزات مختلف ساختمان از جمله آسانسورها استفاده میشوند. داکت به شکل کانالی دربدار است که نقش محافظت و انتقال سیمها و کابلهای درون چاهک آسانسور و موتورخانه بالای کابین آسانسور را برعهده دارد. داکتها عملکرد ایمن و کارآمد آسانسورها را با محافظت از اتصالات الکتریکی ضروری، خطوط ارتباطی و سایر سیستمهای مهم را فراهم میکنند.
حرکت آسانسور و ارتباط بین بخشهای مکانیکی و الکتریکی آن توسط سیمها و کابلها میباشد. چنانچه آسیبی به آنها وارد شود ارسال دستورات مختل میشود در نتیجه حرکت آسانسور با مشکل مواجه میشود. برای محل نصب داکتها باید دقت داشت زیرا آنها ضد آب نیستند و رطوبت سبب زنگ زدن و پوسیدگی آنها میشود. سقف میتواند محل مناسبی برای نصب داکتها باشد. علاوه بر این باید در انتخاب نوع داکت بر اساس کاربری دقت کنید.
کاربرد داکت در آسانسور
- شبکه سیم کشی و کابلهای استفاده شده در سیستم آسانسور را پوشش میدهد.
- از پارگی و مشکلات حاصله از آن جلوگیری میکند.
- مانع برخورد و تماس اشیا و حتی افراد با سیستم سیم کشی میشود.
- از برق گرفتگی و سایر حوادث احتمالی پیشگیری میکند.
- داکت سبب نظمدهی به سیمها و کابلهای به کار رفته در داخل چاهک آسانسور میشود.
- نقش زیباسازی محیط چاهک و دسترسی راحتتر در زمان سرویس آسانسور را دارند.
- از پیچیده شدن سیمها به هم جلوگیری میکند.
از آنجا که داکتها نقش مهمی در ایمنی آسانسور به عهده دارند باید دارای ویژگیهایی از جمله: انعطاف پذیری بالا ،غیر قابل اشتعال، عایق الکتریسیته و همچنین مطابق استاندارد بین المللی باشند. داکتها در انواع مختلف و ابعاد متفاوت تولید میشوند که باید مطابق با حجم سیم کشی، جنس و اندازه آن را انتخاب نمود.
انواع داکت آسانسور
داکتها براساس (شکل و کاربری) و براساس (جنس) دستهبندی میشوند:
تقسیم بندی بر اساس شکل و کاربری
- ساده: محفظهای که هیچگونه شیاری در آن وجود ندارد.
- شیار دار: خطوط و شیارهایی داخل داکت میباشد که برای جداسازی سیمها و کابلها ازهم میباشد که بیشتر در تابلو فرمان سیستم آسانسور استفاده میشود. این مدل دارای مکانیزم قفلشواست.
- پارتیشندار: که برای عبور دادن سیم و کابلهای متفاوت از هم استفاده میشود .
- کف خواب: برای هدایت سیمها و کابلها از روی زمین است.
تقسیم بندی بر اساس جنس
- داکت پیویسی یا پلاستیکی: این داکتها به خاطر وزن کم و نصب آسان در ساختمانها پرکاربرد هستند ولی از آنجا که مقاومت کمی در برابر سنگینی بار و دماهای بالا دارند برای سیستم آسانسور توصیه نمیشود.
- داکت فلزی: از داکتهای فلزی میتوان درمکانهایی که نیازمند حفاظت فیزیکی هستند استفاده کرد. مانند نزدیک دستگاهها، ماشینها و راهپلهها. معمولا داکتهای فلزی با پوششهای گالوانیزه و یا پلی اتیلن عایق میشوند.
داکتهای فلزی شامل:
- داکت فولادی: درساختمانهای بلند که باید داکتها یکپارچه باشند استفاده میشود این نوع داکت مقاومت بالایی در برابر آتش و سنگینی بار دارد. داکت فولادی نسبت به سایر متریالها سنگینتر است و اگر سرویس و نگهداری آن به درستی انجام نشود مستعد پوسیدگی است.
- داکت آلومینیومی: داکتهای آلومینیومی برای پروژههایی که وزن سبک داکت اهمیت دارد استفاده میشود. این نوع داکت علاوه بر سبک بودن نصب آسانی دارد و در برابر پوسیدگی مقاوم است، اما قیمت بالاتر و استحکام کمتری نسبت به نوع فولادی دارد.
- داکت چوبی: در پروژههای با طراحی سنتی یا خاص از داکت چوبی استفاده میشود. این نوع داکت بیشتر جنبه تزیینی دارد و برای آسانسورهای با ظرفیت کم به کار میرود.
- داکت شیشهای: درجایی که نیاز به دید دارند و در فضاهای لوکس استفاده میشود ولی نگهداری از آن دشوار است.
- داکت بتنی: دارای استحکام بالایی است و در برابر عوامل محیطی مقاوم است این نوع داکت معمولاً در هنگام طراحی سازه اصلی ساختمان در نظر گرفته میشود و برای آسانسورهای با ظرفیت بالا مناسب است.
- داکت ضد حریق: این مدل شامل صفحههایی از جنس استیل به همراه یک پوشش داخلی برآمده است که میتواند از ورود شعلههای آتش به درون داکت جلوگیری کند که در مسیرهای اضطراری استفاده میشود.
نکات مهم در طراحی داکت آسانسور
طراحی اصولی داکت تاثیر مستقیمی بر عمر مفید آسانسور و ایمنی ساکنان ساختمان خواهد داشت.
- استفاده از متریال مناسب: مواد به کار رفته در داکت بایستی مقاومت لازم را در برابر فشار و نیروهای مکانیکی را داشته باشند. بر حسب کاربری و مقدار مقاومت مورد نیاز از انواع داکت pvc و یا داکت فلزی استفاده نمود.
- در نظر گرفتن فضای کافی: باید مطابق با مقدار کابل ها و حجم سیم کشی در سیستم آسانسور در چاهک در نظر گرفته شود تا حد امکان داکتها به طور یکپارچه نصب شوند.
- ایجاد تهویه مناسب: عدم تهویه مناسب سبب گرم شدن بیش از حد سیمها و کابلهای داخل داکت شده که میتواند باعث خرابی کابل و خطرات ایمنی شود.
- عایق بندی: در طراحی داکت به خصوص داکتهای فلزی و شیشهای بایستی عایقبندی را لحاظ نمود عایقبندی حرارتی از بروز خطرات ناشی از دمای بالای داکت جلوگیری میکند.
- امکان دسترسی آسان برای سرویس و نگهداری: باید داکتها به نحوی طراحی شوند که ماموران بخش سرویس و نگهداری آسانسور بتوانند به راحتی مشکل را شناسایی کنند و دسترسی آسانی به کابلهای داخل داکت داشته باشند.
- رعایت استاندارد ایمنی: داکتها باید مطابق با قوانین ایمنی و استاندارد طراحی شوند که شامل داشتن مقاومت و استحکام کافی و ضد حریق بودن آنها است.
- هزینه: هزینه اجزای آسانسور میتواند بر قیمت تمام شده پروژه تاثیر بگذارد بنابراین انتخاب و طراحی داکت بایستی با توجه به بودجه لحاظ شده، انجام شود.
مراحل نصب داکت آسانسور
-
آماده سازی مکان نصب:
بایستی مکان از نظر ساختاری سالم و ایمن باشد محل نصب داکت در داخل چاهک آسانسور باید عاری از هرگونه آلودگی باشد. مکانهای مورد نظر باید علامت گذاری شوند تا از تراز بودن آنها با سیستمهای الکتریکی موجود اطمینان حاصل شود.
-
آمادهسازی تجهیزات و ابزار:
پیش از اقدام برای نصب داکت آسانسور باید از کافی بودن و سالم بودن قطعات داکتها، اتصالات، اجزای آببندی و ابزارهایی مثل دریل، پیچ گوشتی، دستگاههای اندازهگیری مطمئن بود.
-
علامت گذاری محلهای نصب:
ابتدا کف و دیوار محل نصب را با تراز بررسی کرده و مکان مناسب را علامت گذاری کنید تا از تراز بودن راستای داکتهای نصب شده مطمئن شوید.
-
برش قطعات:
قطعات داکتها باید بر اساس ابعاد مورد نظر توسط ابزار مناسب برش داده شوند. برشها باید کاملاً صاف باشند تا به سیمها و کابلهای عبوری آسیبی وارد نکنند.
-
اتصال قطعات:
قطعات بریده شده داکت آسانسوربایستی با دقت به یکدیگر متصل شوند نصاب بایستی از ابزار مخصوص برای محکم شدن اتصالات استفاده کند.
-
آببندی کردن اتصالات:
جهت جلوگیری از ورود گرد و غبار و رطوبت داخل داکتها از یک مایع آببندی استفاده میشود که باید این مایع به طور یکنواخت تمام اتصالات را پوشش دهد.
-
نصب داکتها در مکان مورد نظر:
داکتهای مونتاژ شده به یکدیگر بایستی در چاه آسانسور نصب شوند نصاب باید پیش از نصب از تراز بودن داکتها مطمئن شود و سپس برای محکم نمودن آنها در هنگام نصب از براکتها استفاده کند.
-
نصب سیمکشی الکتریکی:
در این مرحله کابلها و سیمهای سیستم آسانسور از داخل داکت عبور داده میشوند بایستی سیمها محکم کشیده و بدون پیچ خوردگی سازماندهی شوند تا در هنگام کار آسانسور لرزش و حرکتی نداشته باشند.
-
تست اتصالات:
قبل از بسته شدن نقاط دسترسی به سیمها و کابلهای داخل داکت، نصاب باید اتصالات و عملکرد کلی سیستم برقی را کنترل کند و اگر مشکلی بود بتواند به راحتی آن را برطرف کند.
-
بازدید و کنترل نهایی:
پس از اتمام نصب داکتها نصاب بایستی تمام اتصالات و تراز بودن داکتها را مجدداً بررسی کند و مطمئن شود که تمام اقدامات بر اساس اصول ایمنی استاندارد انجام شود.
استانداردهای ایمنی در داکت آسانسور
تولید و نصب داکت آسانسور نیز مانند سایر قطعات بایستی بر اساس قوانین و اصول استاندارد باشد تا ایمنی و امنیت سیستم تضمین شود.
یکپارچگی ساختاری:
باید بررسی داکتها از نظر نداشتن پوسیدگی انجام شود، زیرا فرسودگیها ممکن است سبب شکستگی در مسیر داکتها شوند و باعث بروز خطراتی شوند که ایمنی را به خطر بیندازند.
مقررات ایمنی الکتریکی:
داکتهای آسانسور باید بر طبق اصول استاندارد در مقررات ایمنی نصب شوند تا خطراتی مانند اتصال کوتاه یا آتش سوزی الکتریکی اتفاق نیفتد.
مقررات ایمنی آتش سوزی:
باید مطمئن شد که مواد به کار رفته طبق مقررات ایمنی آتش سوزی باشند به نحوی که مقاومت لازم در برابر آتش سوزی را داشته و خوب آببندی شده باشند تا مانع ورود شعلههای آتش به داخل داکت شوند.
مشکلات رایج در داکت آسانسور چیست وچه راه حلی دارند؟
- ساییدگی و پارگی کابلهای عبوری از داخل داکتهای سیستم آسانسور: کابلها با گذشت زمان به دلیل عوامل محیطی دچار ساییدگی میشوند، بنابراین بررسی منظم کابلها و تعویض کابلهای آسیب دیده بسیار اهمیت دارد.
- تجمع گرد و غبار: گرد و غبار و جرمها میتوانند در داکتها رسوب کرده و سبب اختلال درکار کابلها شوند. همچنین سبب بالا رفتن دمای داخل داکت میشود. برای حل این مشکل باید از برنامه نظافتی منظمی کمک گرفت.
- تراز نبودن کابلها: ممکن است پس از مدتی کابلهای داخل داکت نامرتب و ناتراز شوند که سبب افزایش اصطکاک میشود این افزایش اصطکاک باعث پوسیدگی و آسیب به کابل میگردد.
- نفوذ رطوبت: وجود رطوبت سبب زنگ زدگی و پوسیدگی میشود. بایستی مسیر عبور داکت را دور از منابع رطوبت در نظر گرفت و باید شکافها و اتصالات را به خوبی آبکاری کرد.
- گرم شدن بیش از حد کابلها: تهویه نامناسب سبب گرم شدن کابلها و سیمها میشود که این امر سبب صدمه دیدن عایق آنها میشود. تهویه مناسب و نصب دریچههای هوا این مشکل را رفع میکند.
بیشتر بدانیم: مدت زمان سرویس آسانسور چقدر است؟
سرویس و نگهداری:
جهت سرویس و نگهداری داکت آسانسور باید بررسیهای منظمی را برنامهریزی کرد تا عملکرد، ایمنی و طول عمر داکتها افزایش یابد. در هر بازرسی باید به فرسودگی، پاکیزگی قطعات و محکم بودن اتصالات توجه نمود. تجمع آلودگی و کثیفی درداکتها سبب کاهش جریان هوا به داخل داکت میشود وموجب آسیب رسیدن به کابلها میگردد.
در فرایند سرویس و نگهداری باید خیلی سریع مشکل پیشرو را حل کرد. شل بودن اتصالات داکت و یا وجود پوسیدگی در کابلها و سیمها باید سریعا رسیدگی شود. ثبت دقیق سوابق سرویس و تعمیرات در هر بازدید میتواند به تشخیص سریع و بهتر مشکلات مکرر کمک کند. در نتیجه سرویس و نگداری بایستی توسط شرکتهای معتبر و تیم تخصصی انجام شود.
مزیتهای استفاده از داکت آسانسور:
بدون داکت استاندارد ممکن است حرکت آسانسور دچار لرزش، برخورد و یا خرابی شود. این فضای عمودی نقش مهمی در حرکت ایمن، پایدار و کارآمد آسانسور دارد. مزیت دیگر ایجاد نظم و جلوگیری از یک فضای نامرتب در چاه آسانسور است. این امر هنگام سرویس و نگهداری بسیار حائز اهمیت است زیرا سرویس کار میتواند راحتتر مشکل احتمالی را پیش بینی میکند و یا آن را تعمیر کند.
کلام آخر
به طور خلاصه در جواب سوال داکت آسانسور چیست؟ باید گفت که داکت در سیستم آسانسور به عنوان محور اصلی حرکت کابین نقش مهمی در ایمنی و کیفیت عملکردی آن دارد. علاوه برانتخاب و طراحی مناسب قطعات، سرویس ونگهداری از داکتها دربازرسیهای دورهای بسیار با اهمیت است. بهکارگیری سرویسکاران آگاه به نکات و اصول ایمنی بسیار مهم است. بنابراین اگر به دنبال شرکتی معتبر در این زمینه هستید، تیم متبحر و با تجربه شرکت داتیس آرمان فراز واقع در تهران میتوانند در زمینه سرویس و نگهداری آسانسور به شما کمک کنند. جهت ارتباط با تیم تخصصی ما در شرکت داتیس آرمان فراز با شماره تلفن 021-26375374 یا با شماره همراه 09121383261 تماس بگیرید و از مجموعه ما مشاوره رایگان دریافت نمایید.
