آسانسور کششی از قدیمیترین آسانسورهای پرکاربرد در صنعت ساختمانسازی هستند. اولین آسانسور کششی برقی بدون دنده در سال 1902 به اسم شرکت Otis ثبت شد. آسانسورهای کششی علاوه بر اینکه ایمنی بالایی دارند، میتوانند ارتفاع زیاد را با سرعت بالایی طی کنند. توسعه و تنوع آسانسورهای کششی امکان ساخت ساختمانهای مرتفع را فراهم نموده تا از فضای شهری استفادهی بهینه شود. از آنجا که آسانسور کششی میتواند با انرژی کمتری نسبت به سایر آسانسورها کارایی لاز را داشته باشد، انتخاب اول بسیاری از مهندسین میباشد. در این مقاله قصد داریم به نحوهی کار، اجزا، نحوهی محاسبات، مزایا و معایب آسانسور کششی بپردازیم.
آسانسور کششی و کاربرد آن
آسانسور کششی یکی از انواع آسانسورهاست که ایمنی و قدرت بالایی دارد و همانطور که از اسم آن پیداست کابین توسط سیم بکسل کشیده میشود. آسانسور کششی از کابین، محور، گیربکس، سیم بکسل، وزنه تعادل و موتور الکتریکی تشکیل شده است. در این نوع آسانسور وزنه تعادل باعث کاهش بار موتور شده که راندمان و کارایی سیستم را افزایش میدهد.
این نوع آسانسورها در انواع ساختمانهای چند طبقه کاربرد دارند. از آنجا که این نوع آسانسور قادر است مسافت زیادی را به شکل عمودی و با سرعت بالا طی کند، بیشترین کاربرد آن در ساختمانهای اداری، تجاری و برجها میباشد.
نحوه کار آسانسور کششی چگونه است؟
در آسانسورکششی نیروی لازم برای به حرکت درآمدن کابین توسط موتور الکتریکی تامین میشود. موتور نیروی دورانی تولید میکند که این نیرو در مدل گیربکسی به جعبه دنده منتقل شده و با کنترل و تنظیم سرعت توسط شفت به فلکه کششی انتقال مییابد و آن را به حرکت درمیآورد. بر روی این فلکه کششی سیم بکسلها در شیارهایی قرار گرفتهاند که از یک سمت به کابین آسانسور و از سمت دیگر به وزنه تعادل متصل هستند. حرکت چرخشی فلکه کششی سبب حرکت سیم بکسلهای روی آن و در نتیجه حرکت کابین میشود. وقتی کابین به سمت بالا حرکت میکند وزنه تعادل به سمت پایین حرکت کرده و بالعکس. استفاده از وزنه تعادل سبب میشود انرژی کمتری برای جابجایی کابین مصرف شود. این ویژگی علاوه بر کاهش مصرف انرژی به افزایش سرعت نیز کمک میکند.
اجزای آسانسور کششی کدامند؟
- موتور الکتریکی: گیربکسی و بدون گیربکس
- سیم بکسل فولادی: وزن اتاقک و مسافران یا اجسام داخل کابین را تحمل میکند.
- تابلو فرمان: قطعهای الکتریکی که دستورات را از طریق مدار فرمان ارسال میکند.
- کابین کنترل: یا درایو کنترل کننده سرعت آسانسور
- اتاقک آسانسور: محل استقرار سرنشینان
- یوک کابین: یا قاب کابین یک صفحهی مسطح با لبه شیبدار است که به شکل قائم در زیر کابین نصب میشود.
- ضربهگیر اتاقک: مانع برخورد شدید اتاقک به زمین میشود.
- درب اتاقک: درب ورود و خروج مسافران است که به شکل خودکار عمل میکند.
- وزنه تعادل: کاهش دهنده فشار واردشده بر موتور
- قاب وزنه: محل قرارگیری وزنهها
- ضربهگیر وزنه: مانع برخورد شدید وزنه به زمین میشود.
- قرقره: چرخ یا پولی است که کابلها را از خود عبور میدهد.
- ریلها: از جنس فولاد و به شکل T میباشند که به حرکت صاف و بدون لرزش کابین آسانسور کمک میکنند.
- زنجیر جبران: زنجیری فولادی با روکش پلاستیکی برای جلوگیری از سرخوردن سیم بکسلها روی فلکه کششی و مصرف زیاد انرژی میباشد.
- براکتها: پایه نصب ریل
- سیستم پاراشوت: ترمز اضطراری
- شالتر: دور انداز اجباری که در پایین چاهک نصب میشود
- کفشکها: هدایت کننده و تسهیل کننده حرکت کابین و وزنه تعادل میباشند.
- لقمه: یا بست ریل آسانسور
- جعبه رویزیون: واسط بین تابلو فرمان آسانسور و تجهیزات الکتریکی اتاقک آسانسور
- گاورنر: کنترلکننده سرعت آسانسور در مواقع اضطراری
- روغندان: روانکاری ریل آسانسور
- تراول کابل: مرتبط کننده تابلو فرمان آسانسور به کابین
با نصب دقیق و هماهنگ اجزای ذکرشده در بالا توسط یک تیم متبحر، آسانسور با ایمنی کامل کار خواهد کرد.
انواع آسانسور کششی
آسانسورهای کششی را میتوان بر اساس ویژگیهای مختلف به 6 شکل دستهبندی کرد.
1. روشهای نصب و جایگذاری ریل و وزنه تعادل
انواع آسانسور کششی در این روش به دو دسته اصلی تقسیم میشوند.
- وزنه از بغل
- وزنه از پشت
انتخاب یکی از این دو روش به محدودیت فضای چاهک آسانسور و در نظرگرفتن نیازهای عملکردی آسانسور بستگی دارد. در روش اول به این دلیل که قاب وزنه در کنار ریل کابین (یا در سمت راست و یا سمت چپ) نصب میشود چاه آسانسور باید عرض بیشتری داشته باشد. در روش دوم کادر وزنه در مقابل درب و دقیقاً پشت ریل کابین نصب میشود، که در این حالت چاه آسانسور بایستی عمق بیشتری داشته باشد.
2. روش نصب سیم بکسل و سیستم تعلیق
آسانسورهای کششی بر اساس سیستم تعلیق آسانسور به 4 دسته تقسیم میشوند.
- یک به یک
- دو به یک
- سه به یک
- چهار به یک
از آنجا که روش یک به یک و روش دو به یک بیشترین کاربرد را دارند به اختصار آنها را توضیح میدهیم.
روش یک به یک: طراحی سادهای است که از 2 فلکه، یکی برای هرزگرد و یکی برای موتور استفاده میشود. در این روش راحتی حرکت و سرعت آن افزایش مییابد.
روش دو به یک: در این روش تعداد قرار گرفتن فلکهها روی قاب وزنه تعادل نسبت به کابین (زیر یا روی کابین) متفاوت است در هر ترکیبی که باشند فلکه هرزگرد به افزایش اصطکاک کمک میکند و زاویه آلفا را بهبود میبخشد که باعث کاهش فشار بر روی موتور و کاهش سرخوردگی میشود.
3. تعداد و نحوه نصب درب کابین
در این دستهبندی انتخاب نوع آسانسور کششی مورد نظر براساس کاربرد و تردد انجام میپذیرد. بر این اساس انواع آسانسور کششی به 3 دسته تقسیم میشود.
- تک درب: بیشتر در ساختمانهای مسکونی و اداری کم تردد رایج هستند و از یک درب جهت ورود و خروج کاربران استفاده میشود.
- دو درب تونلی: دو درب روبروی هم هستند که عمدتاً یکی برای ورود و دیگری برای خروج است.
- دو درب مجاور: دو درب که در دو ضلع کناری کابین به شکل L کنار هم قرار میگیرند.
4. انواع آسانسور کششی بر اساس تابلو فرمان و موتور آسانسور
سیستم فرمان، چگونگی حرکت کابین را بر عهده دارد و در انتقال لرزشهای ناشی از حرکت کابین به مسافرین نقش مهمی دارد. آسانسورهای کششی بر اساس سیستم فرمان به دو زیر دسته تقسیم میشوند.
- تک سرعته: با استفاده از تابلو فرمان VVVF توقف و شروع حرکت کابین را به شکلی آرام و نرم انجام میدهد که مسافران احساس راحتی بیشتری دارند. این سیستم استهلاک قطعات کمتری دارد و با توجه به خصوصیات گفته شده گزینه مناسبتری میباشد.
- دو سرعته: با استفاده از تابلو فرمان AC2 توقف و شروع حرکت کابین با یک تکان یا ضربه ناگهانی، هرچند کم و ضعیف همراه است. این تکان ناگهانی برای کاربر ناخوشایند میباشد.
5. انواع آسانسور کششی براساس وجود یا عدم وجود جعبه دنده
در سیستم آسانسور وظیفه جعبه دنده یا گیربکس کنترل و تنظیم نیرو میباشد. وجود گیربکس هنگام حرکت کابین سبب لرزش کمی در آن میشود. آسانسورهای کششی بر اساس وجود یا عدم وجود جعبه دنده به دو دسته تقسیم میشوند.
- آسانسورهای گیربکسی: نیروی تولید شده توسط موتور به گیربکس انتقال یافته و از آنجا به فلکه کششی آسانسور منتقل میشود. این سیستمها میتوانند هم با جریان برق مستقیم و هم جریان متناوب کار کنند.
- آسانسورهای گیرلس: در این نوع آسانسور با حذف گیربکس کنترل و تنظیم نیرو بر عهده درایو (اتاقک) کنترل و اینورتر میباشد. نیروی تولید شده توسط موتور به فلکه کششی مستقیماً منتقل میشود. آسانسورهای گیرلسی ابعاد کوچکتری دارند و انواع جدید آنها میتواند با برق مستقیم کار کند. آسانسورهای کششی بدون گیربکس بسیار نرم و روان کار میکنند و سرو صدای زیادی ندارند.
انواع آسانسور کششی بر اساس وجود یا عدم وجود موتورخانه
موتورخانه اتاقکی است که در آن موتور و متعلقات آن مانند قطعاتی که پیشتر توضیح دادیم نصب و راه اندازی میشوند. بر این اساس آسانسورهای کششی به دو دسته تقسیم میشوند.
- آسانسورهای دارای موتورخانه: پر سروصدا بودن قطعات برخی از آسانسورها مخصوصا آسانسورهای گیربکسی با وجود موتورخانه کاهش مییابد. همچنین دسترسی به قطعات این نوع آسانسورها راحتتر میباشد.
- آسانسورهای روملس: در آسانسور کششی بدون موتورخانه (mrl) یا روملس تجهیزات و موتور آن در داخل چاه آسانسور نصب میشوند و نیازی به موتورخانه مجزا ندارند. این آسانسورها دارای راندمان بالاتری بوده و انرژی کمتری مصرف میکنند. از آنجا که موتور و متعلقات آن داخل چاه میباشند سرویس و تعمیر آن دشوارتر است.
نحوه محاسبه ظرفیت آسانسورهای کششی
محاسبات آسانسور کششی در انتخاب تجهیزات و طراحی آن بسیار حائز اهمیت است و بر اساس دو المان انجام میشود.
- ظرفیت وزنی: ظرفیت وزنی به تعداد افرادی که به طور همزمان میتوانند از آسانسور استفاده کنند مرتبط میشود، بطوری که در حالت استاندارد برای هر فرد وزنی معادل 75 کیلو در نظر گرفته میشود. علاوه بر وزن تعداد کاربران باید وزن کابین را هنگام انتخاب وزنه لحاظ نمود. جرم وزنه باید نصف ظرفیت کابین به علاوه وزن اتاقک آساننسور باشد تا بتواند نیمی از بار آسانسور را تحمل کند. وزنه تعادل باید به نحوی طراحی شود که سرعتی بین 6/1 تا 5/2 متر برثانیه داشته باشد.
- ظرفیت ارتفاعی: ظرفیت ارتفاعی به ارتفاع ساختمان و تعداد طبقات بستگی دارد. مثلا برای یک ساختمان با شش طبقه باید در محاسبات ارتفاعی معادل 20 متر در نظر گرفته شود.
معایب آسانسورهای کششی
آسانسورهای کششی نسبت به انواع دیگر آسانسورها، هنگام حرکت با سرعت بالا سروصدای بیشتری تولید میکنند. این نوع آسانسورها دارای قطعات و لوازم متعددی هستند که نصب و راهاندازی آنها مشکل و پیچیده میباشد. این آسانسورها در مقایسه با آسانسورهای هیدرولیکی به فضای بیشتری نیاز دارند، زیرا وزنهها داخل چاهک آسانسور قرار میگیرند. اغلب آنها نیازمند موتورخانه هستند پس در ساختمانهایی که محدودیت فضا دارند قابل اجرا نیستند.
مزایای آسانسورهای کششی
آسانسورهای کششی متداولترین نوع آسانسور در ساختمانهای بلند هستند. این آسانسورها در مقایسه با آسانسورهای هیدرولیکی سرعت بیشتری دارند و در ضمن محدودیت ارتفاع ندارند. به دلیل استفاده از وزنه تعادل انرژی کمتری مصرف میکنند. قطعات و لوازم آسانسور کششی نسبت به انواع دیگر آسانسور قیمت کمتری دارند و در دسترستر هستند. سیستم آسانسورهای کششی به نحوی است که تعویض و تعمیر قطعات آن به زمان کمتری نیاز دارد. عدم استفاده از روغن در این نوع آسانسور، خطر نشت روغن به زمین و ایجاد آلودگی محیط زیستی وجود ندارد.
کلام آخر
آسانسورهای کششی میتوانند انتخاب مناسبی برای ساختمانهای پرتردد و مرتفع باشند. با توجه به اینکه این نوع آسانسور دارای قطعات و متعلقات زیاد و حساسی میباشند طراحی و انتخاب قطعات آن باید توسط افراد متبحر انجام شود تا ضمن رعایت اصول ایمنی، آسانسور باکیفیتی داشته باشید. تیم متخصص ما در شرکت آسانسور داتیس آرمان فراز سالها است در طراحی انوع آسانسور کششی تجربه و فعالیت دارند. همچنین آنها از مرغوبترین قعات وارداتی آسانسور برای ساخت آسانسورها استفاده میکنند. برای گرفتن مشاوره رایگان کافی است با شماره تماس شرکت داتیس 26375374-021 تماس حاصل نمایید.
